انسان در جستجوی معنی

ویکتور فرانکل در سال 1905 در وین متولد شد . وی در سال 1942 درجه PHD خود را از دانشگاه وین کسب کرد و در همان سال در 37 سالگی ، سوار قطاری شد که آن را به سمت شمال شرق می برد : آشوویتس ! اردوگاه مرگی که ابزار نابودی 6 میلیون یهودی از جمله خانواده فرانکل را تهیه دیده بود . آشوویتس و داخاوا ، بوته آزمایش و محل تجربیات ارزنده ، ولی به شدت دردناک روانپزشکی بود که حرفه خودش را با گرایش روانکاوی آغاز کرد ولی از هستی گرایی جدا نبوده است . او کار روانپزشکی خود را تحت تاثیر فروید آغاز کرد. اما آنچه ذهن او را بارورتر کرد ، عبور از گذرگاه مرگ بود که خیلی ها در نیمه راهش جان باختند، قبل از کسب تجربه تلخ اردوگاه اجباری نازی ها ،فرانکل از لوگوتراپی (معنا درمانی ) استفاده کرده بود . بعد ها آن میدان تجربی ، به مفاهیم لوگوتراپی (معنا درمانی ) معنای بیشتری داد . به نظر فرانکل ، زندانبان ها و مسئولین مخوف اردوگاههای کار اجباری ، در خلال رفتار وحشیانه و خشونت بار خود ، با پرداخت بهایی سنگین این حقیقت ارزنده را به ثبت رساندند :
"که انسان موجودی آزاد است که همیشه حق انتخاب دارد. انسان واکنش خود در برابر رنج ها و سختی های ناخواسته ولی پیش آمده و شرایط محیطی خود ، انتخاب می کند و هیچ کس جز خودش این قدرت را ندارد که این حق را از او بگیرد. "به نظر فرانکل آنچه انسان ها را از پا در می آورد ، رنج و مشکلات نامطلوب نیست ! بلکه بی معنا شدن زندگی است که مصیبت بار است. او معتقد است که فقط در شادی و لذت نمی توان معنایی یافت . بلکه در رنج و مرگ هم می شد این معنا را یافت .

به نظر فرانکل این مساله را نیز باید کاملاً روشن کرد که چیزی در انسان به عنوان سائق اخلاقی یا حتی سائق مذهبی وجود ندارد. انسان به سوی رفتار اخلاقی سوق داده نمی شود بلکه تصمیم می گیرد که اخلاقی رفتار کند او اینکار را برای ارضای سائق اخلاقی و یا آسودگی وجدان انجام نمی دهد ، بلکه بخاطر دلیل و علتی که به آن پای بند و معتقد است ، انجام می دهد.
خلاء وجودی ؛ معنا خواهی انسان ممکن است با ناکامی مواجه گردد که لوگوتراپی (معنا درمانی ) آن را ناکامی وجود می نامد. واژه وجود به سه صورت بکار برده می شود که عبارتند از :
1- خود وجود 2- معنای وجود 3- کوشش برای یافتن معنای واقعی در زندگی شخصی ، که همان معنا خواهی است . ناکامی وجودی می تواند سبب ظهور بیماری روانی (روانزاد) شود .
علت ایجاد و ظهور بیماریهای عصبی روانزاد ، تعارض و کشمکش بین سائق ها وغرایز نیست ، بلکه حاصل برخورد ارزشهاست . تعارضات و تنش در حد متعادل ، عادی و نشانه سلامت است . همچنین درد و رنج ، هرگز نباید تصور کرد که هر درد و رنجی منشا بیماریهای عصبی است . نگرانی انسان درباره ارزش زندگی و ارجی که به این مساله می نهد و حتی یاس و ناامیدی که از این راه عاید او می شود یک پریشانی روانی می تواند باشد ولی به هیچ عنوان یک بیماری روانی نیست ! لوگوتراپی در حد یک روش تحلیلی است و از این رو همانند روانکاوی عمل می کند . اگر چه لوگوتراپی در تلاش برای آشکار ساختن محتوای ناخودآگاه ، تلاش خود را به حقایق غریزی محدود نمی کند ، بلکه به جنبه روانی از جمله معنی بالقوه وجودی انسان که می بایست تحقق پذیرد ، توجه دارد. او حرف نیچه را عنوان می کند که "کسی چرایی زندگی را یافته با هر چگونگی او خواهد ساخت ."

خانمی با لباس کتان راه راه وشوهرش با کت وشلوار نخ نما شده خانه دوز در شهر بوستون از قطار پایین آمدند و بدون هیچ قرار قبلی راهی دفتر رییس دانشگاه هاروارد شدند. منشی فورا متوجه شد این زوج روستایی هیچ کاری در هاروارد ندارند و احتمالا شایسته حضور در کمبریج هم نیستند
مرد به آرامی گفت: « مایل هستیم رییس را ببینیم .» منشی با بی حوصلگی گفت:« ایشان تمام روز گرفتارند.» خانم جواب داد : « ما منتظر خواهیم شد. »
منشی ساعت ها آنها را نادیده گرفت و به این امید بود که بالاخره دلسرد شوند و پی کارشان بروند. اما این طور نشد. منشی خسته شد و سرانجام تصمیم گرفت مزاحم رییس شود ، هرچند که این کار نامطبوعی بود که همواره از آن اکراه داشت. وی به رییس گفت:« شاید اگرچند دقیقه ای آنان را ببینید، بروند.»
رییس با اوقات تلخی آهی کشید و سرتکان داد. معلوم بود شخصی با اهمیت او وقت بودن با آنها را نداشت. به علاوه از اینکه لباسی کتان و راه راه وکت وشلواری خانه دوز دفترش را به هم بریزد،خوشش نمی آمد. رییس با قیافه ای عبوس و با وقار سلانه سلانه به سوی آن دو رفت.
خانم به او گفت: « ما پسری داشتیم که یک سال در هاروارد درس خواند. وی اینجا راضی بود. اماحدود یک سال پیش در حادثه ای کشته شد. شوهرم و من دوست داریم ؛ بنایی به یادبود او در دانشگاه بنا کنیم. » رییس تحت تاثیر قرار نگرفته شده بود ... ا و یکه خورده بود. با غیظ گفت:« خانم محترم ما نمی توانیم برای هرکسی که به هاروارد می آید و می میرد ، بنایی برپا کنیم. اگر این کار را بکنیم ، اینجا مثل قبرستان می شود .»
خانم به سرعت توضیح داد :« آه ، نه. نمی خواهیم مجسمه بسازیم. فکر کردیم بهتر باشد ساختمانی به هاروارد بدهیم .» رییس لباس کتان راه راه و کت و شلوار خانه دوز آن دو را برانداز کرد و گفت: « یک ساختمان ! می دانید هزینه ی یک ساختمان چقدراست ؟ ارزش ساختمان های موجود در هاروارد هفت ونیم میلیون دلار است.»
خانم یک لحظه سکوت کرد. رییس خشنود بود. شاید حالا می توانست ازشرشان خلاص شود.
زن رو به شوهرش کرد و آرام گفت: « آیا هزینه راه اندازی دانشگاه نیزهمین قدر است ؟ پس چرا خودمان دانشگاه راه نیندازیم ؟» شوهرش سر تکان داد. قیافه رییس دستخوش سر درگمی و حیرت بود. آقا و خانم لیلاند استانفورد بلند شدند و راهی ایالت کالیفرنیا شدند ، یعنی جایی که دانشگاهی ساختند که نام آنها را برخود دارد:


دانشگاه استنفورد


یعنی دانشگاهی که  دومین دانشگاه برتر در تمام دنیا بوده

محمود ا.ن مدتی است که بیش از پیش به استفاده از عناصر ملی و تاریخی ایران علاقه مند شده و در سخنرانی‌ها و مراسم گوناگون از این عناصر استفاده می‌کند. باید اذعان کرد که استفاده مکرر از عباراتی چون ملت بزرگ ایران، تمدن چند هزار ساله و پیش رفتن در این ماجرا تا جایی که کورش بزرگ همانند پیامبران ستایش شود در نظامی که در آن ملی‌گرایی شرک و مخالف اسلام شمرده می‌شد و همه پادشاهان طاغوت خوانده می‌شدند و ستون اصلی آن نه ملت ایران که امت اسلام بودند امری بر خلاف عرف سیاسی است.

این که چه شده که ا.ن به ناگه این چنین به فرهنگ و تمدن ایران علاقه‌مند شده در این مقال نمی‌گنجد اما چیزی که قصد دارم به آن بپردازم خطرات جدی است که این رویکرد جدید وی متوجه هویت ایرانی و همبستگی ملی ایران می‌کند.

تجربه ۳۰ ساله ما نشان داده که هر گاه مسوولین شروع به بازی با ارزش‌ها و دستمالی مفاهیم کردند باعث شدند تا شمار بیشتری از مردم به این ارزش‌ها و واژه ها حساسیت پیدا کنند و از آن فاصله بگیرند. مفاهیمی مثل شهادت، مبارزه،  حجاب، برادر، خواهر، جهاد، عبادت، بسیج به اندازه ای مورد سوء استفاده و دستمالی قرار گرفته‌اند که گفتن آنها نا خودآگاه باعث بازخورد منفی بیشترین افراد می‌شود.

اضافه شدن مفاهیم ملی و تاریخی ایران به لیست واژه هایی که توسط مسئولین مورد دستمالی و سوءاستفاده قرار می گیرند می تواند باعث فاصله گرفتن جامعه  به ویژه گروه‌ها و قومیت‌های دور از مرکز (به مانند بلوچ‌ها، عرب‌ها .و ترکمنهای ایران) از این مفاهیم شود. فراموش نکنید که دستمایه قرار دادن اسلام برای اغراض سیاسی تا چه میزان باعث دور شدن نسل جدید ایرانیان از دین شد. همین خطر بار دیگر و به شکل دیگر اینبار ملیت ما را تهدید می کند. و این برعهده ماست که نگذاریم که فرصت طلبان از مفاهیم و افتخارات ملی ما سوءاستفاده کنند.

• خط ۱. «کورش» (در متن بابلی : «کو - رَ - آش»)، شاه جهان، شاه بزرگ، شاه توانمند، شاه «بـابـِل»(با - بی - لیم)، شاه «سـومـر»(شو- مـِ - ری) و «اَکـَّد»(اَ‌ک - کـ َ- دی - ای)، ...
• خط ۲. ... همهٔ جهان.

اگه 52 شخصیت ورق با هم فرق میکنن اما همه توی یک چیز مشترکن: "زندگیشون یک روال تکراری داره و توی بازی فقط طبق قوانین حرکت میکنن" فقط بازی،بازی،بازی . همه اونا فقط بازیگرند، تا حالا نتونستن تماشاگر باشن ، هیچ کدام نمیپرسن که از کجا آمدن ؟ کی هستن ؟ نه تنها فکر نمیکنن ، حتی تماشا هم نمیکنن .

تنها تماشاگر اونا ژوکره ، ژوکری که هم فکر میکنه هم تماشا می کنه ، اما بازی نمیکنه اگر هم بازی کنه با فکرش بازی میکنه !!!